De stroom voor één saunasessie kost ongeveer twee euro. Wat een verhuurder aan stookkosten rekent ligt daar vaak ver boven. We rekenden het door, zochten uit wat de wetenschap wel en niet zegt over veilig saunabaden, en zetten de vijf vragen op een rij die u een verhuurder zou moeten stellen.
De stroom voor één saunasessie kost ongeveer twee euro. Wat een verhuurder aan stookkosten rekent ligt daar vaak een veelvoud boven. Dat verschil is niet per se onterecht, maar het is wel de moeite waard om te weten voor je boekt, en om ernaar te vragen.
Hieronder staat wat een sauna, een infraroodcabine en een hottub feitelijk verbruiken, hoe lang ze nodig hebben voor je erin kunt, en wat de wetenschap wel en niet zegt over veilig gebruik. Met daarbij de vijf vragen die je een verhuurder zou moeten stellen, en welk antwoord een waarschuwing is.
Sauna stroomverbruik: wat een sessie kost
Een Finse sauna van gemiddelde afmeting gebruikt ongeveer vier tot vijf kilowattuur om op temperatuur te komen, en vijf tot zeven kilowattuur voor een volledige sessie inclusief het aanhouden van de temperatuur. Dat is de opgave van saunaleveranciers, en die zijn onderling opvallend consistent: azalp hanteert als vuistregel ongeveer één kilowatt vermogen per kubieke meter cabine, wat voor een cabine van vier tot zes kubieke meter uitkomt op vier tot zes kilowatt.
Reken met een stroomprijs van 35 cent per kilowattuur en je komt op ongeveer twee euro per sessie. Vul gerust je eigen tarief in: het rekensommetje is verbruik maal prijs, en de uitkomst blijft in dezelfde orde van grootte.
Een infraroodcabine is aanzienlijk zuiniger. Die verwarmt niet de lucht maar rechtstreeks je lichaam, werkt op ongeveer 2,1 kilowatt en verbruikt zeven tot elf tienden van een kilowattuur voor een sessie van een half uur tot drie kwartier. Dat is dertig cent, ongeveer een zesde van een Finse sauna.
“Alle verbruikscijfers in dit stuk komen van saunaleveranciers. Ze zijn onderling consistent, maar het zijn geen onafhankelijke metingen, en een verkopende partij heeft belang bij een laag getal.”
Stookkosten sauna: waarom de verhuurder meer rekent
Als de stroom twee euro kost en de verhuurder rekent vijfentwintig, is dat niet automatisch een woekerprijs. In dat bedrag zit meestal meer dan elektriciteit: slijtage van de kachel, controle van de stenen, schoonmaak na gebruik, en bij een hottub ook water, filters en desinfectiemiddel.
Wat het wel betekent: vraag waarvoor je precies betaalt. Een verhuurder die het eerlijk uitlegt, weet waar hij het over heeft. Een verhuurder die het bedrag niet kan onderbouwen, heeft het waarschijnlijk overgenomen van de buren.
Sauna opwarmen: de tijd is de echte prijs
Belangrijker dan het geld is de tijd. Een Finse sauna heeft dertig tot vijfenveertig minuten nodig op vol vermogen. Een infraroodcabine is er in acht tot vijftien minuten klaar voor.
Een hottub is een ander verhaal. Daar zit twaalfhonderd tot achttienhonderd liter water in dat van leidingtemperatuur naar zevenendertig graden moet. De verwarmingselementen in een consumentenspa leveren twee tot drie kilowatt, want meer trekt een gewoon stopcontact niet, en daarmee stijgt de temperatuur ongeveer anderhalve graad per uur. Vanaf koud water in het najaar praat je dus over een groot deel van een etmaal, niet over een middag.
Dat is precies waarom vrijwel geen enkele verhuurder een hottub tussen twee boekingen helemaal laat afkoelen. Hij blijft op een lagere temperatuur staan, of hij gaat de dag voor aankomst aan. En dat is ook waarom "zes uur opwarmen" in de praktijk bijna altijd betekent: zes uur vanaf een tub die al lauw is.
Voor een verblijf van twee nachten is dat een serieus argument. Een whirlpool binnen staat vrijwel altijd permanent op temperatuur en is meteen bruikbaar. Een hottub buiten kan je eerste avond kosten.
Is sauna gezond? Wat het onderzoek wel en niet zegt
De meest complete samenvatting van het onderzoek naar saunabaden is een systematische review uit 2018 in Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, waarin veertig klinische studies met bij elkaar 3.855 deelnemers zijn doorgenomen.
Wat daar uitkomt, verdient nuance. Slechts dertien van die veertig studies waren gerandomiseerd, en de meeste hadden minder dan veertig deelnemers. De grote getallen die je in artikelen tegenkomt, zoals een fors lager sterfterisico bij vier tot zeven saunabezoeken per week, komen uit observationeel Fins cohortonderzoek. Dat laat een verband zien, geen oorzaak: mensen die vier keer per week naar de sauna gaan, verschillen op meer manieren van de rest dan alleen hun saunagedrag.
Wat de review wel duidelijk vaststelt: regelmatig droog saunabaden lijkt veilig, en in de onderzochte studies traden geen ernstige bijwerkingen op. Gemelde milde effecten waren warmte-ongemak, een lagere bloeddruk en voorbijgaande beenpijn.
De typische parameters uit die literatuur: tachtig tot honderd graden bij tien tot twintig procent luchtvochtigheid, sessies van vijf tot twintig minuten. Een infraroodcabine werkt op vijfenveertig tot zestig graden.
Sauna en alcohol: het grootste risico
Uit Fins forensisch onderzoek over de periode 1990 tot 2002 blijkt dat overlijden in of bij een sauna zeldzaam is: minder dan twee gevallen per honderdduizend inwoners per jaar. Van die gevallen was ruim de helft een natuurlijke dood en een kwart toe te schrijven aan de hitte.
Het cijfer dat er werkelijk toe doet: bij de helft van die sterfgevallen was alcohol in het spel.
In een vakantiehuis is dat relevanter dan in een dagsauna, want er kijkt niemand mee. Geen personeel dat merkt dat u te lang binnen zit, geen medegast die het opvalt. Een fles wijn en een sauna zonder toezicht zijn een slechtere combinatie dan ze lijken.
Wanneer niet naar de sauna: de contra-indicaties
De Nederlandse bronnen hierover zijn vrijwel allemaal commercieel, en dat is een tekortkoming die we hier eerlijk melden: we vonden geen richtlijn van de Hartstichting, Thuisarts of het RIVM specifiek over saunabezoek. De strekking van wat er wel is, komt neer op het volgende.
Bij een gestabiliseerde en behandelde hart- of vaataandoening wordt saunabezoek doorgaans niet afgeraden. Voorzichtigheid is geboden bij ernstig hartfalen, ritmestoornissen, lage bloeddruk, angina pectoris en binnen zes maanden na een hartinfarct. De eerste veertien weken van een zwangerschap wordt afgeraden, net als saunabezoek bij koorts of griep.
Overleg bij twijfel met uw huisarts, en hecht meer waarde aan dat gesprek dan aan een lijstje op een website, ook aan dit.
Hottub en legionella: een waterinstallatie met risico's
Een whirlpool of hottub is technisch iets anders dan een sauna: er staat warm water in stil, en dat is precies de omstandigheid waarin de legionellabacterie gedijt. Het RIVM noemt bubbelbaden expliciet als risicovolle installatie, naast douches en luchtbevochtigers, en adviseert boilers op minimaal zestig graden. In Nederland worden jaarlijks vierhonderd tot zeshonderdtachtig legionellosepatiënten gemeld.
De regelgeving is hier in beweging. De Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden is per 1 januari 2024 vervallen. Wat er precies voor in de plaats is gekomen voor een whirlpool in een verhuurde vakantiewoning, en wie daar toezicht op houdt, hebben we niet met zekerheid kunnen vaststellen. Dat is een oprechte lacune in dit stuk.
Praktisch gezien: vraag wanneer het water voor het laatst is ververst. Een tub die naar chloor ruikt is minder verontrustend dan een tub die naar niets ruikt.
Vakantiehuis met sauna huren: vijf vragen aan de verhuurder
Staat de sauna of hottub bij aankomst op temperatuur? Bij een hottub bepaalt dit of uw eerste avond een badavond is. Een antwoord in de trant van "dat kunt u zelf aanzetten" betekent bij een buitentub in het najaar: niet vanavond.
Wat kost het stoken en waarvoor betaal ik precies? U weet nu dat de stroom voor een saunasessie ongeveer twee euro is. Een hoger bedrag kan prima kloppen, maar een verhuurder die niet kan uitleggen waarom, heeft het bedrag niet zelf uitgerekend.
Hoeveel graden per uur stijgt de hottub, en zit er een isolatiedeksel op? Zonder deksel verliest een tub zoveel warmte dat opwarmen aanzienlijk langer duurt en het verbruik navenant hoger ligt.
Wanneer is het water voor het laatst ververst? Bij een gedeelde of intensief gebruikte tub is dit de belangrijkste hygiënevraag die u kunt stellen.
Is de wellnessruimte af te sluiten? Alleen relevant met kinderen, maar dan wel doorslaggevend. Hetzelfde geldt voor een vergrendelbare afdekking op een hottub.
Sauna stoken in het kort
Een saunasessie kost aan stroom ongeveer twee euro, een infraroodsessie een fractie daarvan. De echte kosten zitten in tijd: drie kwartier voor een sauna, een groot deel van een etmaal voor een hottub vanaf koud. Voor een kort verblijf is een whirlpool die permanent warm staat praktischer dan een buitentub die eerst moet opstarten.
De gezondheidsclaims rond saunabezoek zijn zwakker onderbouwd dan ze doorgaans worden gepresenteerd, maar het gebruik zelf is in de onderzochte studies veilig gebleken. Het grootste werkelijke risico is alcohol, en dat risico is in een vakantiehuis groter dan in een dagsauna, omdat er niemand meekijkt.
Betrouwbaarheid van dit stuk: drie van de vijf sterren. De gezondheidsparagrafen steunen op peer-reviewed literatuur en zijn goed onderbouwd. De verbruiks- en kostencijfers komen van saunaleveranciers en zijn niet onafhankelijk geverifieerd; ze zijn onderling consistent, maar een verkopende partij heeft belang bij een laag getal. Over de regelgeving voor whirlpools in verhuurde woningen na 1 januari 2024 hebben we geen sluitend antwoord gevonden.
